Argief

(17) Die Psalms van Christus

Psalm 2: Kus die Seun – onderwerp julle aan sy Woord

In vorige oordenkings oor Psalm 1 en 2 het ons gehoor hoe belangrik dit is om na die Woord te luister. Dit bepaal of jy op die salige weg is. Wie daarenteen na die raad of woord van die goddelose luister, is op die rampsalige weg.

In Psalm 2 vers 12 kom die opdrag tot ons: Kus die Seun. Volledig: Kus die Seun, dat Hy nie toornig word en julle op die weg vergaan nie; want gou kan sy toorn ontvlam.

Kus die Seun – dit is besondere woorde, betekenisvolle woorde.

Die Griekse vertaling van die Ou Testament, die Septuagint, “vertaal”die woorde kus die Seun vertaal met: omhels onderrig.

Die Septuagint gee daarmee nie ‘n vertaling gee nie, maar (soos meermale) ‘n parafrase of omskrywing. Dit gee nie ‘n letterlike, woord-vir-woord vertaling van die woorde kus die Seun nie. Dit wil eerder vir ons sê wat beteken die woorde kus die Seun. En inderdaad, om die Seun te kus beteken: om sy onderwysing, om die Woord van die gesalfde Koning, om Christus se lering te omhels en jou daaraan te onderwerp.

‘n Besonder belangrike teks in die Hebreeuse Ou Testament vier die verstaan van die kus die Seun
is Genesis 41:40. Daar sê Farao vir Josef: Jy moet oor my huis wees, en na jou bevel moet my hele volk hulle skik. Letterlik staan daar: my hele volk moet jou mond kus. Met die hulle moet jou mond kus bedoel Farao: Hulle moet luister na jou woorde.

En nou sal ons ook die woorde van God in Matteus 17:5 beter verstaan. Want daar, op die berg van verheerliking, kom die stem van die Vader: Dit is my geliefde Seun in wie Ek ‘n welbehae het. Luister na Hom! Volledig verklaar: Luister na Hom, dit wil sê: Kus die Seun! Onderwerp julle aan sy lering, sy evangelie.

Die verklaring luister na die Seun, onderwerp julle aan die Seun se Woord, sy Evangelie, sy Lering, pas perfek in die hele verband van Psalm 2:

In Psalm 2 vers 3 sê die opstandige konings en volke vir mekaar: Kom, laat ons die bande van die HERE en sy Gesalfde stukkend ruk en hulle toue van ons afwerp. Die beeld is die van ‘n juk wat op die nek van osse gesit word. Die konings en die nasies wil die juk van Christus van hulle afgooi. En … hierdie juk is die Evangelie. Want in Matteus 11:29-30 sê Jesus: “Neem my juk op julle en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus vind vir julle siele; want my juk is sag en my las is lig.” Daar word die juk ook beskryf as die leer van Jesus. Met die juk van Jesus en met sy leer word dieselfde bedoel. Ons kan die woord bande in Psalm 2 vers 3 inderdaad ook vertaal met leer of onderwysing. Ook ons Nederlandse Geloofsbelydenis Artikel 29 beskryf die juk van Christus as die Woord van God. Dit is dieselfde.

In vers 12 kom dan die vermaning: Kus die Seun – onderwerp julle aan sy Leer/Woord/Onderwysing/Evangelie. Weer kom die tweede weg ter sprake: Onderwerp julle aan die Woord van die Seun, dat Hy nie toornig word en julle op die weg vergaan nie.

Weer kom ons op die punt: die geheim van ons saligheid (1:1) lê in luister, luister na die Woord. Welgeluksalig is elkeen wat by die Seun skuil, dit wil sê: Salig is almal wat vertrou op Hom, op sy Woord. Daarom: Skuil by die Seun, vertrou op sy Evangeliewoord. Welgeluksalig is almal wat by Hom skuil.

(16) Die Psalms van Christus

Psalm 1 en 2: Salig – luister na die Woord van Christus is die geheim

Psalm 1 en 2 is die Psalm van die twee paaie: Die een pad is die pad van saligheid (1:1); die tweede pad vergaan, is rampsalig (1:6, 2:12).

Hoe kom ons op die een of op die ander pad. Luister en nie-luister-nie, dit is die geheim, die skeidende faktor.

Die man van Psalm 1:1,2 luister na die Woord. In die oordink van hierdie Woord lê sy saligheid.

Daarteenooor luister dié man nie na die raad van die goddelose nie (1:1). Ons kan die raad ook beskryf as: die woord van die goddelose.

In Psalm 2:1 en 2 kan ons meer leer oor die raad of woord van die goddelose. Van die gelowige hoor ons: hy bedink/oordink die wet van die HERE (1:1). Van die goddelose daaenteen word gevra: Waarom bedink die volke nietige dinge. En dan word presies gesê watter woord of raad die goddelose bedink: Hulle hou saam raad teen die HERE en teen sy Gesalfde en sê: Laat ons hulle bande stukkend ruk en hulle toue van ons afwerp!. Die goddelose luister nie na die Woord van God en sy Christus, na sy Evangelie nie. Inteendeel, hulle bedink opstand teen die Woord van die HERE. En – dit is juis hierdie weg wat vergaan.

Van die man, wat salig is, kan ons sê: Sy saligheid lê in die luister na die Evangelie, in hom onderwerp aan die juk van Jesus. Teenoor die opstand van die goddelose teen die Gesalfde en sy Woord staan die regverdige se houding teenoor die Woord: Welgeluksalig is almal wat by die Gesalfde skuil! (2:12). Om te skuil by Hom, beteken: om op Hom te vertrou.

In die Psalms gaan ons hoor van mense wat luister na die Woord en mense wat nie luister nie. In die Psalmwoord het ons die Woord saamgepers in 150 Psalms, die twee uiteenlopende paaie, maar veral die één Weg, Christus: Welgeluksalig is almal wat by Hom skuil.

Die Psalms is die leerboek van God en sy Gesalfde. God het die een Psalmboek goed genoeg, voldoende, volkome geag. Daarom is daar baie opvallend nie ‘n Psalmboek in die Nuwe Testament nie. Met hierdie een Psalmboek moet ons mekaar onderrig in die een en enigste salige Weg. Salig is die wat daarna luister.

Laat die woord van Christus ryklik in julle woon in alle wysheid. En waarin vind en moet die ryklik inwonende Woord van Christus uiting vind? In die Psalmgesang Sondae: Leer en vermaan mekaar met psalms en lofsange en geestelike liedere… (Kol 3:16) – aldrie gaan oor die Psalms alleen. Heerlik en ‘n opdrag dat ons mekaar Sondae met die salige, genoegsame Psalms, die Woord van Christus, mag onderrig aangaande die God van volle saligheid.

(15) Die Psalms van Christus

Psalm 1: Salig – die Saligmaker, die salige Weg

Salig – ’n paar keer in Die Psalms van Christus het die woord al ter sprake gekom.

Daaroor gaan dit in die Psalms: oor salig-heid, óns saligheid en veral  – veral oor Hom wat ons salig maak, ons Saligmaker, sy saligmakende Woord en sy saligmakende werke.

Laat ek begin deur te sê: om salig te vertaal met gelukkig soos die 1983- en die 2016-vertaling doen, is nie ’n goeie, duidelike vertaling nie. Salig het ’n dieper betekenis. Dit gaan nie oor gewone geluk nie nie, maar oor die herstelde verhouding met God. As jy sy saligheid-gewende beloftes het, sy saligmakende werke glo, God se Saligmaker, dan staan jy in ’n salige. geseënde verhouding met God. Nie maar aardse geluk nie, maar onder die menigvuldige seëninge van die God van volle saligheid.

Kyk nou maar na die man van Psalm 1. Hoekom is hy salig? Omdat hy luister na die Woord en in die salige Woord sy vreugde vind. Dít is die weg van die regverdige: om te leef uit en jou te verbly in die Woord – om te leef uit die Weg, Christus. En die HERE ken hierdie weg van die regverdige. Ken – Hy het dit lief. Hy skenk sy saligheid aan almal wat by hierdie salige Weg leef.

Dit gaan in Psalm 1 en in die hele Psalmboek oor die Saligmaker en sy salige Weg. Salig is almal wat by Hom skuil (2:12). Hoe salig is die volk wat luister na U Woord (Ps 89:6 – Totius).

Totius se Beryming vat alless so mooi saam:

God ken die pad waarop sy volk moet gaan;

sy oog is dit wat hulle gadeslaan

en met sy lig hul lewenspad bestraal het (Ps 1:4)

En lees dan daarby (weer die Woord van Ps 1, waarin die regverdige hom verbly):

Hoe salig is die volk wat luister na u woord,

hul wandel in die lig wat van U afstraal, voort. (Ps 89:6)

 

 

(14) Die Psalms van Christus

Psalm 1 en 2: salig-rampsalig

Die Hebreeuse digkuns is so wonderlik mooi.

Kyk nou maar na Psalm 1:

  • Dit begin met die woord welgeluksalig of geseënd (vers 1) en
  • Dit eindig met die woord vergaan (vers 6).

Ons kan dit ook gerus vertaal met: salig en rampsalig.

Daaroor gaan dit in die 150 Psalms: oor saligheid of rampsalig, geseënd of vervloek.

Op daardie noot eindig Psalm 2 (v 12) ook, met salig en rampsalig:

  • Kus die Seun, dat Hy nie toornig word en julle op die weg vergaan nie; want gou kan sy toorn ontvlam.
  • Welgeluksalig is almal wat by Hom skuil!

Met geseënd begin Psalm 1 en daarmee eindig Psalm 2. Dit laat ons sien dat hierdie twee Psalms ‘n eenheid is.

In Psalm 1 en 2 gaan dit oor twee paaie:

  • Die weg of lewenspad van die regverdige is geseënd;
  • Die van die goddelose sal vergaan.

Op watter weg is jy? Dit word bepaal deur na wie se woord jy luister:

  • Die regverdige luister na die Woord (1:2).
  • Teenoor die Woord staan die luister na raad of woord van die goddelose (1:1).

In die bergrede praat ons Here Jesus Christus ook van die twee paaie en die uiteinde daarvan:

  • Gaan in deur die nou poort, want breed is die poort en wyd is die pad wat na die verderf lei, en daar is baie wat daardeur ingaan.
  • Want die poort is nou en die pad is smal wat na die lewe lei, en daar is min wat dit vind. Matteus 7:13-14

In Matteus 7:24 maak Jesus dit duidelik dat dit gaan oor luister na sy Woord.

  • Die gelowige oordink die Woord (1:2)
  • Die goddelose oordink (dieselfde woord as in 1:2) opstand teen die Woord van Christus (2:1).

(12) Die Psalms van Christus

Psalm 2: die wêreldgeskiedenis in ’n neutedop – ’n rewolusie wat reeds verloor is

 

In Psalm 2 het ons die wêreldgeskiedenis in ’n neutedop: die opstand van konings en nasies teen die gesalfde Koning van die HERE, ons Here Jesus Christus.

Hierdie stryd het reeds in Genesis 3 begin: die stryd van die slangesaad teen die vrouesaad. Die vrouesaad is in die eerste plek Christus en almal wat in Hom glo. Die slangesaad is die duiwel en die Antichris en alle ongelowiges.

Ook ons in Suid-Afrika bevind ons midde-in die stryd. Die Christendom word op verskillende maniere aangeval: nie net deur konings en heidene nie, maar ook deur dwaalleer.

In hierdie verband is Psalm 2 so heerlik troosryk.

Ek wil julle ook die skoonheid van die Hebreeuse digkuns laat sien.

Dit digter val met die deur in die huis met die vraag: Waarom woel die nasies en bedink die volke nietige dinge?

Die vraag is nie ’n vraag na die rede vir die opstand nie, so asof die digter nie weet hoekom hulle dit doen nie. Dit is ’n stukkie Hebreeuse digkuns, waarmee die digter sy verbasing uitspreek. Die digter roep as ’t ware uit: Hoe op aarde kry hulle soveel dwaasheid in hulle koppe. Dit is be-lag-lik. Daarom lag Hy wat in die hemel woon vir hulle (vers 4).

Waarom … bedink die volke nietige dinge? Die woorde nietige dinge is nog ’n besondere Hebreeuse digkuns. Die digter vervang dit wat eintlik daar verwag word, rewolusie, met die resultaat: nietige dinge. Hy kon geskryf het: Waarom … bedink die volke rewolusie? Maar hy doen dit anders. Hy laat die uiteinde van die opstand sien: nietigheid, tevergeefsheid. Wat hulle bedink en probeer loop op niks uit nie.

In die vervolg sien ons nog Hebreeuse digkuns, waarmee die digter die onsinnigheid van die opstand laat sien: Teenoor die konings van die aarde stel hy Hy wat in die hemel woon. Met hierdie woordspeling spot met hy met hulle: Klein aardse koninkies, uit die aarde, grond,  teen Hom wat in die hemel woon, die almagtige Koning. Dit is doodeenvoudig belaglik.

Die Here wil hê dat ons in die lig van hierdie Psalm na gebeure in ons land en in die wêreld sal kyk. Moet ons nou regtig bang en bekommerd wees vir soveel nietigheid en terwyl ons Koning reeds klaar oorwin het.

Ja, die diepste betekenis van die nietige dinge is: Die rewolusie is klaar verloor, die vyand is reeds verslaan. Ja, hulle is besig met ’n verlore saak.

In Handelinge word teruggegryp na hierdie Psalm en dan word dit toegepas op Herodes, Pilatus, die heidene en die Jode:  Here, U is die God wat die hemel en die aarde en die see en alles wat daarin is, gemaak het (= die almagtige Koning van Psalm 2 teenoor die aardse koninkies!) … Herodes en Pontius Pilatus het saam met heidene en die volke van Israel vergader teen u heilige Kind Jesus wat U gesalf het …  (Handelinge 4:24-30). Hierdie aardse koninkies (Handelinge 10:39-40) het Hom omgebring deur Hom aan ’n kruishout op te hang. Maar hulle rewolusie was ’n mislukking, nietigheid: Want Hom het God op die derde dag opgewek. Hulle hele rewolusie, die kruisiging, het uitgeloop op hulle eie ondergang.

Die rewolusie het misluk. Ons Koning sit aan die regterhand van God. Hy is beklee met alle mag in die hemel en op die aarde (Mt 28). In Christus die Oorwinnaar is ons meer as oorwinnaars (Rom 8:37).

Kyk ons so na die wêreld en die gewoel rondom ons teen kerk en Christendom?

(13) Die Psalms van Christus

Sonder die Heilige Gees geen verstaan van die Psalms nie

Ek het myself ’n baie groot guns gedoen. Ek het die boek van Bruce K. Waltke en James M. Houston, The Psalms as Christian Worship, gekoop.

Bruce Waltke is seker een van die grootste kenners van die Psalms in ons tyd. Hy het ’n besondere kennis van Hebreeus.

Wat my besonder aangenaam aangedoen het in hierdie boek, is die nadruk wat die skrywers daarop lê dat ons sonder die Heilige Gees die Psalms nie kan verstaan nie en hoe hulle na Christus in die Psalms verwys. Hulle wys op die groot beginsel van Skrifverklaring: om Skrif met Skrif te vergelyk, om die Skrif met die Skrif uit te lê.

Hulle neem sterk standpunt in teen die moderne wetenskap en moderne Ou Testamentiese teologie, wat van hierdie beginsels van die vroeëre kerk tot in die agtiende eeu afgewyk het, en dit verruil het vir die menslike verstand.

Hulle skryf: Die Goddelike Skrywer en wat Hy verkondig in die teks, kan nie werklik geken en verstaan word sonder ’n geestelike verhouding met Hom nie. Martin Luther skryf: As God nie die Heilige Skrif nie vir ons oopmaak en verklaar nie, kan niemand dit verstaan nie; dan bly dit ‘n geslote Boek, toegevou in duisteris. Die Geneefse Kategismus (1541) stel dit so: Ons verstand is te swak om die geestelike rykdom van God te verstaan, wat aan ons geopenbaar is deur die geloof; ons harte is eerder geneig tot afwyking of ’n verdorwe vertroue in onssself of in geskape dinge. Maar die Heilige Gees verlig ons om ons instaat te stel om te verstaan, wat andersins onverstaanbaar sou bly; die Heilige Gees versterk ons in versekering en verseëling en afdruk van die beloftes van verlossing in ons hart.

Die Heilige Gees is die Gees van die héle WoordOu én Nuwe Testament, Nuwe én Ou Testament. Hy is die Trooster, wat Christus vir ons op Pinksterdag gestuur het en wat ons in die héle waarheid lei (Joh 14:26; 16:13). Hierdie leiding kan en mag nie beperk word tot een van die Testamente nie. Ons het geen gronde daarvoor nie.

In Matteus 22:42-46 (in die Nuwe Testament dus) sê ons Here Jesus Christus Self deur sy Gees in alle duidelikheid: Dawid praat in Psalm 110 (in die Ou Testament dus) in die Gees – dit wil sê deur die Gees –nie van homself of van ’n ander koning nie, maar van sy Seun, wat sy Here is. Ons mag nie in ons verklaring en vertaling van Psalm 110 by die verklaring van die Heilige Gees in Matteus 22 verbygaan nie. Dit gebeur helaas by herhaling in Bybelvertalings en verklarings. Daarom moet ook lidmate deeglik kennis neem van hierdie boek van Waltke en Conner. As u nie luister na wat die Gees in Matteus 22 sê nie, sal u ook nie verstaan wat Hy vir u in Psalm 110 leer nie.

As Bybelvertalings nie wil luister na die verklaring van die Gees in onder andere in Matteus 22 nie, mag ons daardie Vertalings nie gebruik nie. Wie dit wel doen, sal nie die stem van die Heilige Gees onder andere in Psalm 110 verstaan nie.

Na die koms van die Nuwe Testament, die Boek van Christus en sy Gees, mag ons nooit meer die twee Testamente van mekaar losmaak nie. In 1 Korintiërs 11:22 staan: Niemand weet wat in God is nie, behalwe die Gees van God. Ons het geen keuse nie: Die Gees kom na ons toe in Ou én Nuwe Testament, in beide. Die Gees weet wat in Psalm 110 bedoel word. Luister dan na wat Hy orals sê.

Wat is Skrif met Skrif vergelyk anders as om die Stem van die Heilige Gees met die Stem van die Heilige Gees te vergelyk? Dit beteken: om die Stem van die Gees in een Skrifgedeelte te verstaan, moet ek ook na sy Stem in ander Skrifgedeeltes in Ou en Nuwe Testament luister.

Gelowiges – nie net geleerdes nie –  het die mooiste beloftes by hulle doop ontvang. Ons het onder andere die belofte van die Heilige Gees in ons doop ontvang. Dit is heerlik om te mag weet dat die Heilige Gees ook aan my belowe is en dat ook ek met vrymoedigheid en vertroue mag bid om sy leiding in my Skrifstudie. Maar dan moet ons ook luister na en buig voor sy héle Woord. Dan moet ons ook, soos Waltke en kie sê, ’n geestelike verhouding met God hê. Met ’n geestelike verhouding bedoel hulle ’n ware geloof.

(11) Psalms van Christus

Psalm 38: Vader, gee u kinders in ons land ‘n salige pakslae

Weet die kerk in Suid-Afrika nog van God se Vaderhand wat tugtig tot ons heil? Sien ons nog daardie hand in al die teenspoede in ons land? Besef ons dat die HERE met óns, met sy kínders, met sy kérk besig is in al die slae en teen-slae?

Mag God ons oë gee om dit te sien en dat ons sal luister na 1 Petrus 5:6: Verneder julle dan onder die kragtige hand van God, sodat Hy julle kan verhoog op die regte tyd.

In Ps 38:1 roep Dawid onder die tugtende hand van die HERE: o HERE, straf my nie in u toorn nie en kasty my nie in u grimmigheid nie.

Die woorde nie in u toorn en nie in u grimmigheid staan nadruklik voorop. Dawid vra dus nie: HERE, moet my glad nie moet straf nie. Waarvoor hy wel bid is Vaderlike tugtiging, liefdevolle straf.

Hy vra sy Vader: O HERE, straf my, maar net nie in u toorn nie. Ons kry ‘n soortgelyke gebed in Jeremia 10:24: Tugtig my, HERE, maar met mate; nie in u toorn, dat U my nie te klein maak nie.

God het twee roede, sê Luther:

  1. Daar is die roede van sy liefde en genade en
  2. die roede van sy toorn.

Die eerste is bedoel vir sy kinders. Die laaste roede gebruik God vir sy en sy volk se vyande. Daarom bid Jeremia na vers 24: Stort u grimmigheid uit oor die nasies wat U nie ken nie, en oor die geslagte wat u Naam nie aanroep nie (10:25).

In Hebreërs 12:5-6 hoor ons van die eerste roede, sy genade-roede: My seun, ag die tugtiging van die Here nie gering nie en beswyk nie as jy deur Hom bestraf word nie; want die Here tugtig hom wat Hy liefhet, en Hy kasty elke seun wat Hy aanneem.

God se Vaderlike tugtiging is goed vir ons. Dit is deel van sy liefde vir ons. Dit is ‘n bewys van ons kindskap. Dit is – ja, deel van die evangelie!

Dit is altyd sleg om God se Vaderhand af te wys – nie net wanneer die hand ons versorg nie, maar ook as die hand ons slaan. Want wie sy hand afwys, ook sy straffende hand, wys sy liefde af.

Die HERE weet altyd wat goed is vir ons en wat ons nodig het. Ons Vader slaan ons terug huis toe. Ons het ook dikwels ‘n salige pakslae nodig, ‘n tugtiging ter wille van ons saligheid. Dit werp ‘n totaal ander lig op die probleme van ons tyd: agter dit staan ‘n Vader – die Vader wat wag vir die verlore seun.

Hoe heerlik, hoe mooi, hoe ryk word dit nie alles saamgevat in Totius se beryming nie:

Dat U my verdruk het, HERE,

dit was enkel goed vir my,

want daardeur het U my dieper

in u kennis ingelei.

Daarom is dit my veel beter

as die allerrykste skat,

meer as al die goud en silwer

wat die wêreld kan bevat.
119:25

Die hand is enkel goed vir my … want dit bring my by die Vaderhuis, dit lei my in die skatkamers van die Evangelie, dit lei my na Christus wat my lewe is.